SỬ DỤNG ĐÚNG ĐẮN «NGÔN NGỮ CỦA THÂN XÁC» LÀ BẰNG CHỨNG XỨNG HỢP CỦA TIÊN TRI THẬT (bài 107) - Thần học về Thân xác của đức Gioan Phaolô II

Thần học về Thân xác của đức Gioan Phaolô II:

CVII

SỬ DỤNG ĐÚNG ĐẮN «NGÔN NGỮ CỦA THÂN XÁC» LÀ BẰNG CHỨNG XỨNG HỢP CỦA TIÊN TRI THẬT

(Ngày 26 tháng 1 năm 1983)

1. Dấu chỉ của hôn phối xét như là bí tích của Hội Thánh được lập thành lúc này lúc kia theo chiều kích riêng của nó «từ thuở ban đầu», và đồng thời được thiết lập trên nền tảng của tình yêu phu thê của Đức Kitô với Hội Thánh, như là một diễn tả duy nhất và độc đáo của Giao ước giữa người đàn ông «này» và người phụ nữ «kia», những thừa tác viên của hôn nhân bí tích của ơn gọi và đời sống của họ. Khi nói rằng dấu chỉ của bí tích hôn nhân của Hội Thánh được thiết lập trên nền tảng của «ngôn ngữ của thân xác», là chúng ta đã sử dụng phép loại suy (analogia attributionis), mà chúng ta đã cố gắng giải thích trước đây rồi. Thân xác xét như chỉ là thân xác dĩ nhiên là không có «nói», nhưng là con người mới nói, qua việc đọc lại những gì đòi phải được diễn tả ra chính trên cơ sở «thân xác» của người nam hay của người nữ, là chủ thể nhân vị, đúng hơn, trên cơ sở những gì có thể được biểu lộ duy chỉ bởi con người qua thân xác.

Theo nghĩa đó, con người – là nam hay nữ – không chỉ nói bằng ngôn ngữ của thân xác, mà còn theo một nghĩa nào đó chấp nhận cho thân xác mình nói «thay cho mình» và «từ phía mình»: nghĩa là, nhân danh mình và với thẩm quyền cá nhân của mình. Như thế, khái niệm «sấm ngôn của thân xác» xem ra cũng có nền tảng: thật vậy, «tiên tri» («pro-phetes») là người nói «thay cho» và «từ phía» một Ai đó, nghĩa là nhân danh và với thẩm quyền của người ấy.

2. Đôi tân hôn ý thức điều ấy khi họ thiết lập dấu chỉ hữu hình trong lúc kết ước hôn phối. Trong viễn ảnh của đời sống chung và của ơn gọi phu thê, dấu chỉ khởi đầu ấy, dấu chỉ nguyên thủy của hôn nhân như là bí tích của Hội Thánh, sẽ không ngừng được hoàn thành bởi «sấm ngôn của thân xác». Các thân xác của đôi vợ chồng sẽ nói «thay cho» và «từ phía» mỗi người, sẽ nói nhân danh và với thẩm quyền của con người, của mỗi con người, bằng cách triển khai đối thoại giữa vợ chồng vốn thuộc về ơn gọi hôn nhân của họ và dựa trên cơ sở ngôn ngữ của thân xác, được đọc lại vào thời điểm thích hợp và liên tục – và nó cần được đọc lại trong sự thật! Các đôi vợ chồng được mời gọi tác thành nên cuộc sống của họ, đời sống chung của họ, như là «sự hiệp thông các ngôi vị» trên cơ sở ngôn ngữ ấy. Vì lẽ ngôn ngữ ấy ứng với cả một hệ ý nghĩa, các đôi vợ chồng – qua lối sống và cách thế ứng xử của họ, qua các hành động và cử chỉ của họ («những cử chỉ dịu dàng»: cf. Gaudium et spes 49) – được mời gọi trở thành là tác giả của những ý nghĩa của «ngôn ngữ của thân xác» đó, được dần xây dựng và liên tục đào sâu bởi tình yêu, sự trung tín, sự chân thật giữa vợ chồng và sự kết hợp bất khả phân ly cho đến chết.

3. Dấu chỉ của hôn nhân xét như bí tích của Hội Thánh hình thành nên bởi chính các ý nghĩa ấy do đôi vợ chồng thực hiện. Tất cả những ý nghĩa này được khai mở và theo nghĩa nào đó được «lập trình» cách tổng hợp trong lời nói ưng thuận hôn phối, hướng tới xây dựng, về sau đó trong những chi tiết ngày qua ngày, chính dấu chỉ ấy, bằng cách đồng nhất với nó trong toàn thể cuộc sống. Có một mối liên kết hữu cơ giữa việc đọc lại trong sự thật ý nghĩa toàn vẹn của «ngôn ngữ thân xác» và việc sử dụng ngôn ngữ ấy về sau trong đời sống vợ chồng. Trong cảnh vực cuối cùng này con người – nam cũng như nữ – là tác nhân thực thi những ý nghĩa của «ngôn ngữ thân xác». Điều đó hàm nghĩa muốn nói rằng ngôn ngữ này, mà tác giả là con người đó, phải tương ứng với sự thật đã được đọc lại. Trên cơ sở truyền thống Thánh Kinh, ở đây chúng ta nói tới «sấm ngôn của thân xác». Nếu con người – nam cũng như nữ – trong hôn nhân (và cách gián tiếp trong mọi hoàn cảnh người ta sống chung với nhau như vợ chồng) gắn kết cho hành xử của mình một ý nghĩa phù hợp với sự thật nền tảng của ngôn ngữ thân xác, thì chính con người ấy cũng «ở trong sự thật». Trường hợp ngược lại, con người ấy phạm tội dối gian và biến ngôn ngữ của thân xác ra giả trá.

4. Nếu chúng ta tự đặt mình trong hướng của viễn cảnh của lời ưng thuận hôn phối – như chúng ta đã từng nói – vốn trao ban cho đôi bạn được tham dự đặc biệt vào sứ vụ tiên tri của Hội Thánh do chính Đức Kitô sai phái, thì về việc này chúng ta có thể cũng phục vụ cho sự phân biệt mà Thánh Kinh nói tới giữa các tiên tri «thật» và các tiên tri «giả». Qua bí tích hôn nhân, người nam và người nữ được mời gọi cách minh nhiên làm chứng – bằng cách sử dụng một cách đúng đắn «ngôn ngữ thân xác» – cho tình yêu hôn nhân và truyền sinh, một chứng tá xứng hợp của «tiên tri thật». Đây chính là ý nghĩa đúng đắn và sự cao cả của lời ưng thuận nơi bí tích của Hội Thánh.

5. Vấn đề dấu chỉ bí tích hôn phối có một tính nhân học rất cao. Chúng ta xây dựng nó trên cơ sở của nhân học thần luận và cách riêng trên điều, mà ngay từ đầu những khảo sát này, chúng ta đã định nghĩa như là «thần học về thân xác». Bởi thế, khi tiếp tục những phân tích này, chúng ta luôn luôn phải tham chiếu tới những khảo sát trước đây, chúng liên hệ tới phân tích những lời chủ chốt của Đức Kitô (gọi là «những lời chủ chốt» vì chúng mở ra cho ta – như chiếc chìa khóa mở cánh cửa – những chiều kích riêng của nhân học thần luận, và cách đặc biệt của thần học về thân xác). Khi xây dựng trên nền tảng đó sự phân tích dấu chỉ bí tích của hôn phối, một thực tại mà cả sau khi nguyên tổ phạm tội, người nam và người nữ là những «con người lịch sử» luôn tham dự, chúng ta phải nhớ thường xuyên rằng con người «lịch sử», nam cũng như nữ, cũng đồng thời là những «con người với lòng dạ đầy tham dục»; như thế đó mỗi người nam cũng như nữ bước vào lịch sử cứu độ và liên hệ đến nó bằng bí tích, dấu chỉ hữu hình của Giao ước và ân sủng.

Do đó, trong bối cảnh của những suy tư hiện giờ về cấu trúc bí tích của dấu chỉ hôn phối, chúng ta không chỉ quan tâm tới những Đức Kitô nói về sự đơn nhất và bất khả phân li của hôn nhân qua liên hệ tới «thuở ban đầu» nhưng còn (và quan tâm hơn nữa) những gì Người đã diễn tả trong bài diễn từ trên núi, khi Người nói đến «lòng dạ con người». 

Lm. Luy Nguyễn Anh Tuấn chuyển dịch

Tags: 

Các tin đã đưa ngày