CHUẨN MỰC CỦA «HUMANAE VITAE» ĐƯỢC RÚT RA TỪ LUẬT TỰ NHIÊN (bài 115) - Thần học về Thân xác của đức Gioan Phaolô II

Thần học về Thân xác của đức Gioan Phaolô II:

CXV

CHUẨN MỰC CỦA «HUMANAE VITAE» ĐƯỢC RÚT RA TỪ LUẬT TỰ NHIÊN

(Ngày 18 tháng 07 năm 1984)

1. Trong Thông điệp «Humanae Vitae» người ta đọc thấy: «Trong khi nhắc người ta tuân giữ các chuẩn mực của luật tự nhiên được giải thích bởi đạo lí thường hằng của mình, Hội Thánh dạy rằng bất cứ hành vi vợ chồng nào tự nó cũng phải mở ra với sự truyền sinh»[1].

Đồng thời chính bản văn ấy xét và thậm chí nêu bật lên chiều kích chủ thể và tâm lí, khi nó nói về «ý nghĩa», hay chính xác hơn, về «hai ý nghĩa của hành vi vợ chồng».

«Ý nghĩa» phát sinh trong ý thức bằng cách đọc lại sự thật (hữu thể học) của đối tượng. Nhờ việc đọc lại này, sự thật (hữu thể học), có thể nói, bước vào trong chiều kích của nhận thức luận: chủ thể và tâm lí.

«Humanae Vitae» có vẻ như muốn chúng ta cách đặc biệt chú ý đến chiều kích sau cùng này. Điều đó được xác nhận, cách gián tiếp, như giữa bao điều khác bởi đoạn sau đây: «Chúng tôi nghĩ rằng con người ngày nay đặc biệt có khả năng nắm bắt tính hữu lí và nhân bản sâu sắc của nguyên lí nền tảng này»[2].

2. «Tính hữu lí» ấy liên hệ không chỉ sự thật thuộc chiều kích hữu thể luận, hay điều tương ứng với cấu trúc thực sự của hành vi vợ chồng. Nó còn liên hệ đến chính sự thật thuộc bình diện chủ thể và tâm lí, nghĩa là, sự hiểu đúng đắn cấu trúc thân mật của hành vi vợ chồng, có nghĩa là, một sự đọc lại thích đáng các ý nghĩa ứng với cấu trúc ấy và sự nối kết không thể tách biệt của chúng, nhằm tới một ứng xử luân lí đúng đắn. Chính chỗ đó xác định chuẩn mực luân lí và quy định tương ứng cho các hành vi nhân linh trong lãnh vực tính dục. Theo nghĩa đó, chúng tôi nói rằng chuẩn mực đồng nhất với sự đọc lại trong sự thật «ngôn ngữ thân xác».

3. Như thế, Thông điệp «Humanae Vitae» có hàm chứa chuẩn mực luân lí và lí do căn nguyên của nó, hay ít nhất có một sự đào sâu những gì tạo nên căn nguyên cho chuẩn mực ấy. Tuy nhiên, vì trong chuẩn mực giá trị luân lí bắt buộc được bộc lộ ra, do đó những hành vi phù hợp với chuẩn mực thì tốt về mặt luân lí, và ngược lại những hành vi trái nghịch thì tự thân bất hợp pháp. Tác giả của Thông điệp nhấn mạnh rằng chuẩn mực đó thuộc «luật tự nhiên», nghĩa là, nó phù hợp với lí trí đúng nghĩa. Hội Thánh dạy chuẩn mực này, dẫu rằng nó không được diễn tả một cách chính thức (tức là theo sát nghĩa) trong Sách Thánh; và điều ấy được thực hiện với xác tín rằng giải thích các điều luật của luật tự nhiên thì thuộc thẩm quyền của Huấn Quyền Hội Thánh.

Thế nhưng, chúng ta có thể nói nhiều hơn nữa. Cho dẫu chuẩn mực luân lí, được trình bày như thế trong Thông điệp «Humanae Vitae», theo đúng nghĩa đen không có ở trong Sách Thánh, nhưng vì nó có trong Truyền Thống và – như đức Phaolô VI đã viết – «đã nhiều lần được Huấn Quyền trình bày»[3] cho các tín hữu, cho nên chuẩn mực này phù hợp với toàn bộ đạo lí mạc khải chứa đựng trong các nguồn Thánh kinh[4].

4. Vấn đề ở đây không chỉ là toàn thể giáo thuyết về luân lí có trong Sách Thánh, về những dẫn nhập cốt yếu vào giáo thuyết ấy và về đặc tính chung của nội dung của nó, nhưng là tổng thể rộng lớn hơn mà trước đây chúng ta đã dành chỗ phân tích rất nhiều khi bàn về «thần học về thân xác».

Chính trên nền hậu cảnh của tổng thể rộng lớn đó mà ta thấy hiển nhiên rằng chuẩn mực luân lí được đề cập ở đây không những thuộc về luật luân lí tự nhiên, mà còn thuộc về bình diện luân lí mạc khải bởi Thiên Chúa. Ngay cả từ quan điểm này nó cũng không thể khác đi, nhưng chính là cái mà Truyền Thống và Huấn Quyền truyền lại và, cho thời đại hôm nay, Thông điệp «Humanae Vitae», như là tài liệu đương đại của Huấn Quyền ấy.

Đức Phaolô VI viết: «Chúng tôi nghĩ rằng con người ngày nay đặc biệt có khả năng nắm bắt tính hữu lí và nhân bản sâu sắc của nguyên lí nền tảng này»[5]. Có thể nói thêm: họ cũng có khả năng hiểu rằng  nguyên lí nền tảng này phù hợp sâu xa với tất cả những gì được truyền lại bởi truyền thống tuôn trào từ các nguồn Thánh kinh. Cơ sở của sự phù hợp này cần phải được tìm kiếm đặc biệt nơi nhân học thánh kinh. Hơn nữa, nhân học phục vụ cho đạo đức học, tức là cho đạo lí về luân lí, một điều rất ý nghĩa. Xem ra hoàn toàn có lí, chính trong «thần học về thân xác» mà ta cần phải tìm nền tảng của sự thật của các chuẩn mực liên quan tói vấn đề nền tảng của con người xét như là «thân xác»: «cả hai sẽ nên một xương một thịt».[6]

5. Chuẩn mực của Thông điệp «Humanae Vitae» liên hệ đến tất cả mọi người, bởi lẽ nó là chuẩn mực của luật tự nhiên và đặt nền tảng trên sự phù hợp với lí trí con người (khi được hiểu là lí trí truy tìm chân lí). Và càng liên hệ đến tất cả các tín hữu là thành phần của Hội Thánh hơn nữa, bởi vì lí tính của chuẩn mực này được gián tiếp xác nhận và có trụ đỡ chắc chắn trong tổng thể «thần học về thân xác». Từ quan điểm này chúng ta đã nói, trong các phân tích trước đây, về «đạo đức» (ethos) của sự cứu chuộc thân xác.

Chuẩn mực của luật tự nhiên, căn cứ trên nền «đạo đức» này, không những có được một cách diễn tả mới, mà còn có được một nền tảng nhân học và đạo đức học đầy đủ dựa trên lời Tin Mừng cũng như dựa trên hành động thanh luyện và thêm sức của Chúa Thánh Thần.

Có mọi lí do để mà các tín hữu và nhất là các nhà thần học đọc lại và hiểu mỗi lúc sâu hơn đạo lí luân lí của Thông điệp «Humanae Vitae» trong bối cảnh toàn thể này.

Những suy tư của chúng ta đã làm bấy lâu ở đây chính là một nỗ lực đọc lại như thế.

 

 

 


[1] Paul VI, Humanae Vitae, 11.

[2] Ibid. 12.

[3] Paul VI, Humanae Vitae, 12.

[4] Cfr. ibid. 4.

[5] Ibid. 12.

[6] St 2,24.

Lm. Luy Nguyễn Anh Tuấn chuyển dịch

Tags: 

Các tin đã đưa ngày